Inwoners hebben met het rode potlood heel gericht invloed uitgeoefend op de samenstelling van de nieuwe gemeenteraad. Door te kiezen voor specifieke kandidaten, verloopt de zetelverdeling bij meerdere fracties anders dan de partijbesturen vooraf hadden uitgestippeld. Kiezers bleken in het stemhokje niet alleen te kijken naar partijlogo’s, maar ook sterk naar de personen op de lijst.
Om op eigen kracht de raad in te komen, moet een kandidaat minimaal 191 voorkeursstemmen halen. Zowel Evine de Leeuw (nummer zeven bij GroenLinks/PvdA) als Roger Fernhout (nummer twee bij Ronde Venen Belang) bleven steken op exact 190 stemmen. Hoewel het stemaantal gelijk is, zijn de gevolgen verschillend. Voor De Leeuw was het echt één stem te weinig. Had zij 191 stemmen behaald, dan had ze een zetel bemachtigd.
Voor Fernhout was de drempel van 191 stemmen echter niet de enige horde. Zijn partij behaalde vijf zetels, en er zijn vier lager geplaatste partijgenoten die meer dan 191 stemmen hebben gehaald. Om zijn zetel te behouden, had Fernhout meer stemmen dan de nummer vijf (Rouwenhorst) in die rij moeten verslaan. Als alle vier deze mensen besluiten de raad in te gaan, komt Fernhout dus niet één, maar negentien stemmen tekort om het pluche te bereiken. Raadsbreed volgen er ook nog verschuivingen als raadsleden uiteindelijk wethouder worden. Dan schuift alles voor die partijen nog één plekje op.
Onder de kandidaten die Fernhout bij Ronde Venen Belang waarschijnlijk passeren, vallen twee namen op die hun politieke sporen oorspronkelijk elders verdienden: Jan Rouwenhorst en Yvonne van den Heerik. Rouwenhorst was jarenlang het gezicht en de fractievoorzitter van het CDA, maar verscheen deze verkiezingen op de lijst van de lokale partij Ronde Venen Belang. De kiezers wisten hem daar goed te vinden en beloonden hem vanaf de achtste plek met een eigen mandaat.
“Ik heb nog geen beslissing genomen. Ik heb overal heel bewust gezegd dat ik lijstduwer ben.”
Hetzelfde geldt voor Van den Heerik vanaf de tiende positie. Zij was in het verleden wethouder in Abcoude en raadslid voor de VVD, voordat zij zich in 2017 bij Ronde Venen Belang aansloot. Hun voorkeurszetels gaan direct ten koste van kandidaten die door de partij hoger op de kieslijst waren geplaatst, tenzij zij besluiten de zetel niet aan te nemen.
Bij de VVD, met zeven zetels de grootste partij in de gemeenteraad, kwam lokale ondernemer Gerrit Verweij vanaf een vijftiende plek in aanmerking voor een zetel. Hij verzamelde 202 stemmen, maar stelt zich nog terughoudend op over zijn politieke toekomst: “Ik heb nog geen beslissing genomen. Ik heb overal heel bewust gezegd dat ik lijstduwer ben.”
| Handig om te weten
De voorkeursdrempel: Wie de vaste lijstvolgorde van een partij wil doorbreken, moet een minimum aantal stemmen halen. Deze drempel is wettelijk vastgesteld op 25 procent van de kiesdeler (het aantal stemmen dat nodig is voor één volle zetel). Bij deze verkiezingen lag de grens op 191 stemmen. De lijstduwer: Een bekende inwoner die onderaan de lijst staat om met zijn of haar naamsbekendheid extra stemmen voor de partij te trekken, in principe zonder de ambitie om raadslid te worden. |
Ook bij andere partijen lieten kiezers van zich horen. Bij GroenLinks/PvdA (vier zetels) kreeg nummer twee Wendy de Waal meer steun (708 stemmen) dan lijsttrekker Pieter Kroon (669). Kroon haalde zijn stemmen voornamelijk in Abcoude, terwijl De Waal duidelijk de meeste kiezers in Mijdrecht trok.
Bij D66 (vier zetels) kreeg de nummer zes op de kieslijst, Marjolein van Rooijen, 672 stemmen. Dit is goed voor een directe zetel. Dit leek in eerste instantie ten koste te gaan van de nummer drie, Stijn Verlaan. Van Rooijen ziet wegens zwangerschap echter vermoedelijk af van haar plek, waardoor Verlaan alsnog kan aanschuiven in de raadszaal.
| Opmerkelijk: “De stembus lijkt op een vuilnisbak”
Een verkiezingsdag draait niet alleen om harde cijfers, maar ook om menselijke interacties in het stembureau. Uit het logboek van de stembureaus in De Ronde Venen blijkt dat de vrijwilligers soms moesten optreden. Zo diende een inwoner ’s ochtends een officieel bezwaar in: de stembus zou te veel op een vuilnisbak lijken. De reactie van het stembureau? “We geven het door.” Ook de regels rondom volmachten bleken soms lastig. Iemand die eerder op de dag al zelf had gestemd, kwam later terug met een volmacht. Toen werd uitgelegd dat dit tegelijkertijd had moeten gebeuren, reageerde de inwoner verontwaardigd. Stemmen is bovendien een strikt geheime en individuele aangelegenheid. Toen een mevrouw er op werd gewezen dat zij haar man niet mocht helpen in het hokje, liep zij resoluut mét haar ongebruikte stembiljet weer naar buiten. Dat was niet de eerste keer dat iemand met een stembiljet wegliep. Eerder weigerde iemand anders het stembiljet in te leveren. Toen zij gevraagd werd dit alsnog te doen, werd dat geweigerd. Ook een moeder die protesteerde omdat haar kind niet mee mocht het stemhokje in, kreeg nul op het rekest. Het stembureau noteerde de reden van weigering: “Kind was minimaal 12 jaar oud.” |
Het ‘duidingendebat’: de lijsttrekkers blikken terug op de verkiezingsuitslag en bespreken de eerste stappen naar een nieuwe coalitie.
Ondanks de betrokkenheid van de inwoners die gingen stemmen, bleef een substantiële groep thuis. Het opkomstpercentage lag op krap 61 procent. Dit betekent dat bijna vier op de tien kiesgerechtigden niet hebben gestemd.
26 maart wordt de uitslag definitief vastgesteld. Dit moment wordt vanaf 10 uur live uitgezonden via RTV Ronde Venen. Ondertussen wordt er in de achterkamers van het gemeentehuis al druk vergaderd over een mogelijke coalitie. De VVD heeft inmiddels de burgemeester van Uithoorn naar voren geschoven als verkenner.
Studio
Rendementsweg 10d
3641 SK Mijdrecht
E-mail
redactie@rtvrondevenen.nl
Telefoon Redactie
0297 - 286004
