Zeven jaar lassen en ploeteren: Vinkeveense veensteekmachine bijna klaar voor de start

Regio, 14 juli 2026 om 10:31 uur, geschreven door de redactie

“Alles zat vastgeroest.” Maar na zeven jaar lassen, ploeteren en sleutelen is hij bijna af: de veensteekmachine van Vinkeveen. Als dat zover is, kan iedereen in Vinkeveen weer horen hoe het vroeger klonk toen er machinaal veen gestoken werd.

Pim Berkelaar (70) straalt. “Ik ben best wel een beetje trots,” zegt hij tegen RTV Utrecht. Achter hem worden de laatste onderdelen met een kraan op het schip gehesen. Zwager Kees Kentrop (76) staat in een groene overall boven op de toren om alles vast te sleutelen. Soms schreeuwen ze naar elkaar als er iets niet past.

Pim, een “rasechte Vinkevener”, werd jaren geleden door Kees meegesleept naar het schip. Toen hij zag in wat voor staat het schip verkeerde, kon hij het niet laten. “Ik had een grote mond en zei: “Wat ziet dat eruit, zal ik het eens dichtlassen?” Dat heb ik geweten. We zijn nu zeven jaar verder”, lacht hij. Het hele schip bleek verroest en vol met gaten.

Het schip was in slechte staat | Foto’s: Kees Kentrop

Lassen, lassen, lassen

Bijna alles moest worden vernieuwd. Het dek, waar Pim staal aan ijzer moest lassen, was een crime. Maar het is hem gelukt. Ook de bakjes van de emmerladder heeft hij stuk voor stuk met de hand gerestaureerd. “Je denkt, dat ken wel met een malletje. Maar ze zijn allemaal met de hand gemaakt. Ik moest ieder bakje apart maken.” Pim is zo iemand die als hij iets ziet, weet hoe het werkt. “Ik heb het allemaal in m’n uppie gedaan. Ik heb een klein werkplaatsje, daar kan ik me heel goed mee redden.”

Pim restaureert de emmers | Foto: Kees Kentrop

Toen Pim na vijf jaar last kreeg van zijn gezondheid schoot Kees te hulp. “Hij kon het niet meer alleen, en van lieverlee ben ik de afgelopen jaren van alles aan het doen.” Het resultaat mag er zijn. Volgens Pim is de Hoop Op Zegen no. 2 de enige veensteker ter wereld die nog drijft. Én de enige die je straks in levenden lijve kan zien draaien.

Kijk in de video hoe de laatste hand wordt gelegd aan de veensteker

Geschiedenis

Het schip kwam in 1886 naar Vinkeveen, een plek waar in die tijd alles om veen draaide. Vóór de komst van dit soort schepen stak men er veen met de hand. Ongelooflijk zwaar werk. Pim: “Er waren hier toen geen dikke mensen en iedereen liep krom.” Het schip met machines kon honderd keer sneller veensteken dan een mens.

Kees kan eindeloos vertellen over het ingenieuze systeem dat ze meer dan 100 jaar geleden op het schip bouwden. De motor dreef niet alleen het schip aan, maar ook de talloze machines op het dek.

De Veensteekmachine vroeger | Beeld: Museum De Ronde Venen

“Kijk, dat grote rode steekraam viel dan naar beneden schepte het veen op.” Het veen werd het vermengd met water tot het de goede dikte had. Volgens Kees en Pim is dat de dikte van vla. Uiteindelijk werd de drab het via een buis het land op gespoten.
Op de welbekende legakkers, nu nóg te zien in de Vinkeveense Plassen, werd het veen gedroogd en daarna in stukjes gesneden. Die stukjes gebruikten mensen als brandstof om op te koken of om mee te verwarmen.

Magisch geluid

De mannen kunnen niet wachten tot het schip weer helemaal functioneert als vroeger. “Dan kunnen we eindelijk horen wat voor geluid het maakte.” Ondanks dat het schip tot 1975 in Vinkeveen veen stak, hebben Pim en Kees hem zelf nooit gehoord.

Jos Borger (70) wel. Hij woonde als kind naast de werkplaats waar de veensteekmachines werden gerepareerd. “Ik voer dan mee als de buurman de schepen terugbracht naar de plas.” Het geluid herinnert hij als een enorm gebonk van de motor, geratel van tandwielen en het raam dat op en neer ging. “Als de wind dan richting het dorp stond dan hoorde het hele dorp dat ze veen aan het steken waren.”

De mannen hopen het schip op open monumentendag in september voor het eerst te laten draaien voor publiek. Pim: “Maar we gaan eerst proefdraaien voor we het bekend maken, we willen natuurlijk niet voor lul staan.”

Uiteindelijk moet het schip onderdeel worden van museum De Ronde Venen. Dat museum is nu al een jaar of tien gesloten. Het gebouw waarin het huisde was te klein en onveilig. Eigenaar Jos Borger wacht op de vergunning van de gemeente voor een nieuw museum.